NHỮNG PHÁT NGÔN CỦA PIERRE SOULAGES VỀ NGHỆ THUẬT

Giới thiệu về Pierre Soulages: 

Sinh ngày 24/12/191 tại Rondez vùng Aveyron, ông là một trong những tượng đài nghệ thuật của Pháp kể từ những năm 1940. Pierre Soulages được mệnh danh là “họa sĩ của màu đen và ánh sáng” bởi vai trò chủ đạo của 2 yếu tố này trong rất nhiều tác phẩm mang tính trừu tượng của ông. Từ năm 1979, ông bắt đầu sử dụng màu đen một cách khác biệt và đã sáng tạo nên phong cách nghệ thuật “outrenoir” (nghĩa là hơn cả màu đen) của riêng mình. Các tranh vẽ, tranh khắc kim loại và in thạch bản được ông sáng tác cả trước và trong thời kỳ “outrenoir” đã và đang được trưng bày tại các bảo tàng nổi tiếng nhất của nhiều quốc gia trên thế giới. Cho đến thời điểm này ông đã thực hiện khoảng 1550 tác phẩm. Cách đây không lâu, bảo tàng Soulages được dựng lên tại chính nơi danh họa Pierre Soulages sinh ra và là nơi trưng bày bộ sưu tập gồm khoảng 500 tác phẩm nghệ thuật của ông.  Dù hiện nay tuổi đã cao nhưng Pierre Soulages chưa có ý định nghỉ mà vẫn tiếp tục sáng tạo nghệ thuật tại phòng tranh của mình ở Paris hoặc thị trấn Sète bên bờ Địa Trung Hải.

Nguồn: tại đây

Sơn Ca trích dịch những phát ngôn của Pierre Soulages về sáng tác và nghệ thuật 

(1) Tôi sinh ra ở Rodez giữa hai vùng cao nguyên, Causse với những vựa đá vôi khổng lồ và hoang mạc, và Ségala. Tôi đã xóa bỏ hết những đường nét tươi đẹp của phong cảnh, chỉ giữ lại những vùng đá khoáng sa mạc, sự bao la nơi những đàn gia súc và con người biến mất, đá trập trùng giữa đá.

(2) Ngôn từ là những chiếc nạng đưa ta đi một bước nhỏ trên con đường hướng tới sự nghiệp. Ban đầu, chúng có thể giúp ta mở mắt khỏi việc lún vào những thói quen, và giúp ta nhìn sâu bằng những gì có trong trí óc hơn là những gì ở ngay trước mắt. Nhưng phần lớn chặng đường còn lại tồn tại những điều ta không thể chạm tới được, khi đó nghệ thuật, chính xác, đang ở đó.

(3) Có một lần tôi tâm đắc với một câu trích dẫn của một nhà thần bí người Tây Ban Nha, thánh Gioan Thánh Giá (tên trong tiếng Tây Ban Nha là San Juan de la Cruz, tên tiếng Việt trên lấy từ Wiki – ND). “Lạc lối nghĩa là đang tìm thấy con đường”. Ông cũng nói thêm một vài điều tâm đắc về sáng tạo nghệ thuật: “Với mọi vẻ đẹp, tôi không bao giờ lạc lối, ngoại trừ một điều rằng tôi không biết những gì sẽ xảy ra trong cuộc phiêu lưu”. Điều này là bí mật đích thực.

(4) Không gian và thời gian ngưng đọng lại ở giữa nơi đang ướt đẫm những hình khối của bức tranh, chúng trở thành phương tiện biểu đạt chất thơ ca trên khung vải. Hơn cả một hình thức thể hiện và làm nền cho một bài thơ, bản thân chúng chính là một bài thơ.

(5) Thực hiện những bức tranh đòi hỏi sự cô độc và yên tĩnh. Không có nhiều điều riêng tư để chia sẻ. Tôi luôn luôn cô đơn với một bức tranh khi đang vẽ. Và khi tôi nói “một mình”, tôi không chỉ nói về con người, mà còn cả về những bức tranh khác. Tôi không muốn thấy bất cứ bức tranh nào khác trước mặt mình.

(6) Mầu đen đến trước ánh sáng. Trước khi có ánh sáng, thế giới và vạn vật đắm chìm trong bóng tối. Sắc mầu được sinh ra nhờ có ánh sáng. Nhưng mầu đen đến trước tiên.

(7) Điều chạm vào tôi sâu thẳm, điều làm tôi rung động và khuấy động trí tưởng tượng trong tôi, là sự phong phú được ẩn giấu bên trong những vật cụ thể (và trong cả những thứ như những bức tranh, tất nhiên rồi), sự chân thật của chúng, sự khác biệt và những hình ảnh về chúng có thể chấp nhận.

Tôi vẫn nhớ mái kính của Gare de Lyon (*) được sửa với hắc ín, không lâu sau chiến tranh, khi tôi đến Paris. Những nhát chổi vụng về và thô sơ của những người công nhân tuy nguệch ngoạc mà làm tôi xao động. Một cách vô thức tôi tin rằng những bức tranh brou de noix (**) đầu tiên của tôi được khơi nguồn bởi xúc cảm này, bởi những bức tranh vô tình và của những người vô danh này.

(8) Tìm thấy trong những bức tranh đơn sắc mà tôi bắt đầu vẽ trong năm 1979, mầu đen được nhìn thấy là mầu đen ở trong đầu một người hơn là chính nó đang ở trước mắt một người.

Trọng tâm của bức tranh này dựa vào ánh sáng: ánh sáng phản chiếu trên những đường vân và những mảng kết cấu mầu đen; ánh sáng được tổ chức, biến đổi, chuyển hóa bởi sự phản chiếu trên mầu sắc này, mầu sắc mà truyền thống là sự vắng mặt của mầu sắc. 

Chú thích:
(*) Gare de Lyon là một tên ga lớn ở Paris, nơi tầu chạy về phía nam nước Pháp hướng Marseille.
(**) Tranh brou de noix là một loại tranh chuyên vẽ bằng mầu tự nhiên được chiết xuất từ vỏ của quả óc chó. Pierre Soulages có một bộ sưu tập tranh được vẽ từ loại mầu này, và có cả những bức tranh được vẽ bằng hắc ín. 

@Sơn Ca trích dịch từ nguyên bản tiếng Pháp cuốn Pierre Soulages, Parolles d’artiste của Fage éditions 2017. 

(Còn tiếp)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s